Polatlı ilçesi, antik çağların bir gömü kültürü neticesinde meydana gelen anıtsal yapıların açık hava müzesidir. bu kültürün mezarlarına “tümülüs” adı verilmiştir. tümülüsler, frig kral ve hanedanın mezarlarının bulunduğu yığma suni tepelerdir. bunların üstleri yığma toprakla örtülmüş, ağaçtan yapılmış oda şeklindeki mezarlardır. m.ö. 7. yüzyılın sonlarına kadar tümülüslerde genellikle ahşap mezar odasına bir kişi konulmuştur. bu tarihten sonra ölüleri mezar odasına koymak yerine, yakmak (kremasyon) tercih edilmiştir. bu tarz gömme biçiminin tunç çağı’nda orta anadolu’da bilinmediğinden, tümülüs tarzının frigler’le birlikte avrupa’dan geldiği varsayılmaktadır. tümülüslerden sadece birkaçının içinin zenginliğinden bunların soylular için ayrıldığını ortaya koymuştur. biçimsel ve görsel açıdan göz alıcı olan bu mezarlarda zengin eserler bulunmaktadır. gordion kazısından çıkan eserler, gordion müzesi’nde sergilenmektedir.

Yassıhöyük köyü’nün doğusundaki vadi ile şabanözü köyü’nde, gordion’da hüküm süren frig kraliyet hanedanına ait soylular ve diğer ileri gelen frig soyluları için dağınık olarak 111 adettümülüs tespit edilmiştir. ilçe hudutları dahilinde henüz tam tespiti yapılamamış tümülüslerin varlığından hiç şüphe yoktur. tümülüslerden bazı örnekler sunuyoruz:

Beyceğiz tümülüsü

Beyceğiz köyü’ne 5 kilometre uzaklıkta, belkavak mevkiinde, 100 metre çapında, 15 metre yüksekliğindedir. tümülüs kaçak kazılarla tahrip edilmiştir.

Gençali tümülüsü
Gençali köyü, öztepe mevkiinde bulunmaktadır. tümülüste yapılan kazılarda mezar odası açığa çıkarılmıştır. mezar odasının içi ve iskeletler temizlenmiştir. bizans dönemine ait olduğu sanılan mezar odasında başka buluntuya rastlanmamıştır.

Karga yaylası tümülüsü

Beylikköprü köyü, karga yaylası mevkiinde, sakarya nehri’nin yaklaşık 2 kilometre batısında bulunmaktadır. çapı 25 metre, 2 metre yüksekliğinde tümülüsün güney tarafında kaçak kazı çukuru vardır. üzerinde tarım yapılmaktadır.

Hacıtuğrul tümülüsü

Hacıtuğrul köyü’nde, hacıtuğrul höyüğü’nün 500 metre güneyinde olup, büyük ve düzgün konik bir yapıya sahiptir.

Kızlarkayası tümülüsü

Yassıhöyük köyü ile şabanözü köyü arasında bulunan kızlarkayası mevkiinde bulunan iki tümülüste 1989 yılında anadolu medeniyetleri müzesi müdürlüğü’nce kazılmıştır.

Mama deresi tümülüsü

Beylikköprü köyü’nde, sakarya nehri’nin batısında, gordion ören yerinde, m.ö. 9. yüzyılın sonları ile 7. yüzyılın başlarına tarihlenir. mimarisi ile erken frig tümülüslerini an-dırmaktadır. tümülüs’ün ahşap mezar odasında açılan sondajda çürümüş durumda ahşap, bronz eserler ve seramik buluntular ve frig fibulaları ele geçmiştir.sayısı 80 adet olan fibulalar önemli bir grup oluşturmaktadır.

Kral midas tümülüsü

Yassıhöyük köyü’nde bulunan midas tümülüsü, 53 metre yüksekliğinde, 300 metre

Çapındadır. tümülüs içindeki mezar odası zemin seviyesindedir. odanın etrafını poros taşı blokları ile yapılmış bir duvar çevirmektedir. bu duvar ile tahta mezar odası arasındaki me-safe moloz taşlarla doldurulmuştur. mezar iki odalıdır. odalar ardıç ve sedir ağaçlarından kütüklerin değişik yönlerinde birbirleri üzerine konulmasından oluşmaktadır. mezar odasının iç kısmının uzunluğu 6,20 metre, genişliği 5,15 metredir. mezar odasının imitasyonu ve oda buluntuları anadolu medeniyetleri müzesi’nde ergilenmektedir. midas’ın tümülüsü m.ö. 720-725 yılları arasına tarihlenmektedir. tümülüste ki kazılar amerikalılar tarafından yapılmıştır.

1954 yılında sakarya nehri’nin batı kenarında, kıranharmanı mevkiinde bulunan tümülüste, gordion kazı başkanı rodney young tarafından yapılan kazıda düzgün blok taşlardan yapılmış mezar odası bulunmuştur.
Mezar yapısının galatlar’a ait olduğu tespit edilmiştir. mezar odası gordion müzesi bahçesine nakledilmiştir.

Yassıhöyük köyü’nde bulunan tümülüs, 1936 yılında amerikalılar tarafından yapılan kazılarda açığa çıkarılmıştır. 80 metre çapında 12 metre yüksekliğinde p tümülüsü olarak adlandırılan tümülüste 12 x 80 metre ölçülerinde bir çocuk mezarı bulunmaktadır. tümülüs m.ö. 700 yıllarına, frig dönemine tarihlenmektedir. ölü hediyeleri de çocuklarla ilgili eşyalar olup, gordion ve anadolu medeniyetleri müzesi’nde sergilenmektedir. türkobası tümülüsü türkobası köyü’nün 1 km batısında, ekili arazi içinde bulunmaktadır. doğal bir set üzerinde bulunmakta olan tümülüs doğu-batı yönünde 10×20 metre uzunluğunda, 4-5 metre yüksekliktedir.

Polatlıdaki Tümülüsler 605 defa okundu